Handleiding voor het gebruik van de solarrekenaar (PV‑installatieberekening)

Inleiding

1.1 Wat berekent de solarrekenaar?

De solarrekenaar maakt een nauwkeurige planning en rendementsberekening van PV‑installaties mogelijk op basis van actuele PVGis‑klimaatgegevens (Photovoltaic Geographical Information System van de Europese Commissie).

De rekenaar bepaalt:

• Jaaropbrengst: Uur- en maandproductie op basis van reële weerdata
• Eigen verbruik: Hoeveel van de opgewekte stroom u zelf gebruikt
• Autarkiegraad: Hoe onafhankelijk u wordt van het elektriciteitsnet
• Rendabiliteit: Terugverdientijd, jaarlijkse besparing en rendement
• CO₂‑besparing: Uw bijdrage aan klimaatbescherming

1.2 Voor wie is deze rekenaar bedoeld?

De solarrekenaar is geschikt voor:

• Huiseigenaren: Planning van een PV‑installatie op eengezinswoning of meergezinswoning
• Bouwheren / ontwikkelaars: Dimensionering in het kader van nieuwbouw
• Energieadviseurs: Snelle voorcalculatie voor klantadvies
• Installateurs: Globale systeemplanning en offertevoorbereiding

1.3 Databasis: PVGis

De rekenaar gebruikt de PVGis‑database (versie 5.2) van de Europese Commissie. Deze bevat:

• Zoninstraling: Uurlijkse globale instraling (GHI, DNI, DHI) voor elke locatie
• Typical Meteorological Year (TMY): Representatieve weerdata uit 2005‑2020
• Horizontgegevens: Rekening houdend met terrein‑schaduwwerking
• Europabrede dekking: Precieze data voor Nederland, België, Duitsland en heel Europa

Berekeningsgrondslagen

2.1 Basisformule voor PV‑opbrengst

De uurlijkse elektrische opbrengst van een PV‑installatie wordt berekend als:

P = G × A × η × (1 - Verluste)

Parameters:

• P = Elektrisch vermogen [kW]
• G = Globale instraling op het hellende vlak [kW/m²]
• A = Moduloppervlak [m²]
• η = Modulefficiëntie [-]
• Verluste = Systeemverliezen (kabels, omvormer, vervuiling) [-]

2.2 Specifieke jaaropbrengst

De specifieke jaaropbrengst geeft aan hoeveel stroom per geïnstalleerde kWp wordt opgewekt:

Opbrengst [kWh/kWp] = Jaaropbrengst [kWh] / Installatievermogen [kWp]

Typische waarden voor Nederland en Vlaanderen:

• Noord‑Nederland / kustregio’s: 900–1.000 kWh/kWp
• Midden‑Nederland / Vlaanderen: 950–1.050 kWh/kWp
• Zuid‑Nederland / Limburg: 1.000–1.100 kWh/kWp

2.3 Eigen verbruik en autarkie

Eigenverbruikspercentage = aandeel van de zelf gebruikte zonnestroom in de totale PV‑opbrengst:

Eigen verbruik [%] = Zelf gebruikte energie / Opgewekte energie × 100

Autarkiegraad = aandeel van de elektriciteitsvraag dat door zonnestroom wordt gedekt:

Autarkie [%] = Zelf gebruikte zonnestroom / Totale elektriciteitsverbruik × 100

Typische waarden zonder thuisbatterij:

Met thuisbatterij (5–10 kWh):

2.4 Rendabiliteitsberekening

De rendabiliteitsberekening volgt de gebruikelijke Europese methodiek voor levenscycluskosten van gebouwinstallaties (vergelijkbaar met VDI 2067) en sluit aan bij de uitgangspunten van NTA 8800 (NL) en EPB‑methodiek (BE) voor energieprestaties.

Jaarlijkse besparing:

Besparing [€/jaar] = Eigen verbruik × Stroomprijs + Injectie × Vergoeding

Terugverdientijd:

Terugverdientijd [jaar] = Investeringskosten / Jaarlijkse besparing

Rendement:

Rendement [%] = (Besparing - Jaarlijkse kosten) / Investering × 100

Stapsgewijze handleiding

3.1 Projectbeheer

Nieuw project aanmaken

Klik op "Nieuw project" om een nieuwe PV‑berekening te starten. De rekenaar leidt u door alle noodzakelijke invoer.

Bestaand project laden

U kunt op elk moment een opgeslagen project via de projectcode laden:

1. Klik op "Project laden"
2. Voer uw 5‑cijferige projectcode in
3. Klik op "Laden"

Project importeren

Een bijzondere functie is de import uit andere rekenmodules:

• Uit verwarmingslastberekening: Neemt locatiegegevens (adres, coördinaten) over
• Uit warmtepompberekening: Neemt locatie over en kan verbruiksdata gebruiken

3.2 Tab 1: Locatie

De eerste stap is het invoeren van de locatie van uw geplande PV‑installatie.

Adresinvoer

Voer het volledige adres in:

• Postcode
• Plaats: Stad of gemeente
• Land: Nederland (NL), België (BE), Duitsland (DE), Frankrijk (FR), Italië (IT)

Automatische gegevensbepaling

Na de adresinvoer worden automatisch bepaald:

• GPS‑coördinaten: Breedte‑ en lengtegraad
• Hoogte boven zeeniveau: Voor een precieze zonstandberekening
• PVGis‑klimaatdata: Uurlijkse instralingswaarden voor het hele jaar

Handmatige coördinateninvoer

Voor speciale locaties kunt u ook GPS‑coördinaten direct invoeren:

• Breedtegraad (Latitude): bijv. 52,370 voor Amsterdam
• Lengtegraad (Longitude): bijv. 4,895 voor Amsterdam

Waar vind ik de coördinaten?

• Google Maps: Rechtsklik op de locatie toont de coördinaten
• OpenStreetMap: Zichtbaar in de URL
• GPS‑app op de smartphone

3.3 Tab 2: Vlakken (PV‑modules)

In deze tab definieert u uw PV‑vlakken (dakvlakken of grondopstellingen met modules).

Nieuw vlak toevoegen

Klik op "Vlak toevoegen" en voer in:

Basisgegevens:

• Naam: Benaming van het vlak (bijv. "Zuiddak", "Oost‑platdak")
• Vermogen [kWp]: Totaal vermogen van de modules op dit vlak
• Aantal modules
• Modulevermogen [Wp]: Vermogen per module (typisch 400–450 Wp)
• Oppervlak [m²]: Wordt automatisch berekend uit aantal × moduleoppervlak

Oriëntatie:

• Azimut [°]: Richting van het vlak
  • 0° = Zuid (optimaal voor opbrengst)
  • 90° = West
  • -90° = Oost
  • 180° = Noord
• Hellingshoek [°]: Dakhelling
  • 0° = Plat dak
  • 30–35° = Optimaal voor Nederland en België
  • 90° = Verticaal (gevel)

Verliezen:

• Systeemverliezen [%]: Globaal voor kabels, omvormer, vervuiling
  • Standaard: 14%
  • Geoptimaliseerd: 10–12%
  • Ongunstig: 16–20%

Meerdere vlakken

U kunt onbeperkt veel vlakken met verschillende oriëntaties aanmaken:

• Oost‑west‑systeem: Eén vlak met azimut -90° en één met +90°
• Dak + gevel: Combinatie van hellend dak en verticale gevel
• Dakkapel + hoofddak: Verschillende hellingshoeken

Vlak dupliceren

Met "Dupliceren" kunt u een vlak kopiëren en alleen enkele parameters aanpassen – handig bij symmetrische daken.

3.4 Schaduwanalyse (per vlak)

Voor elk PV‑vlak kunt u een gedetailleerde schaduwanalyse uitvoeren.

Schaduw‑editor openen

Klik op "Schaduw analyseren" naast het betreffende vlak.

Obstakels toevoegen

In de 2D‑editor (bovenaanzicht) kunt u verschillende obstakels intekenen:

Hoogte van de installatie instellen

Voer de hoogte van de PV‑installatie boven maaiveld in (bijv. 7 m bij een tweelaags woning). Dit is belangrijk voor de juiste berekening van schaduwhoeken.

Zonnesimulatie starten

Na het intekenen van de obstakels kunt u de zonnesimulatie starten:

1. Maand kiezen: Keuzelijst van januari tot december
2. Animatie starten: Toont het verloop van de zon in versneld tempo
3. Uur kiezen: Slider voor elk uur van de dag

Getoond wordt:

• Zonpositie: Visualisatie van de zonstand
• Schaduwval: Welke delen van het vlak in de schaduw liggen
• Uurlijkse opbrengst: Hoeveel vermogen in dat uur wordt geproduceerd
• Zonsopkomst/-ondergang: Automatisch berekend voor de gekozen dag

Schaduwverliezen berekenen

Klik op "Schaduw berekenen" om de jaarlijkse verliezen te bepalen:

• Maandelijkse verliezen [%]: Verlies per maand
• Jaarlijks verlies [%]: Totale opbrengstreductie
• Opbrengst met schaduw [kWh]: Realistische jaaropbrengst

3.5 Tab 3: Verbruik

In deze tab voert u uw stroomverbruik in om eigen verbruik en autarkie te berekenen.

Gebouwtype kiezen

Kies uw gebouwtype:

• Eengezinswoning: Typisch 3.000–5.000 kWh/jaar
• Appartement: Typisch 1.500–3.000 kWh/jaar

Huishoudprofiel

Kies een standaardlastprofiel:

• Gezin met kinderen: Hoog dagverbruik
• Werkenden buitenshuis: Verbruik vooral ’s ochtends en ’s avonds
• Home‑office: Gelijkmatig dagverbruik
• Senioren: Hoog dagverbruik

Het lastprofiel bepaalt wanneer stroom wordt gebruikt – cruciaal voor het eigen verbruik.

Jaarverbruik invoeren

• Totaalverbruik [kWh/jaar]: Van de laatste jaarafrekening of schatting
• Verbruikers afzonderlijk invoeren: Voor een nauwkeuriger berekening

Verbruikers toevoegen

Voor een precieze berekening kunt u individuele verbruikers invoeren:

3.6 Tab 4: Opslag (thuisbatterij)

Hier configureert u een optionele batterijopslag.

Opslag activeren

Activeer het selectievakje "Batterijopslag gebruiken" om een batterij in de berekening op te nemen.

Capaciteit kiezen

Snelkeuze‑knoppen:

• 5 kWh: Voor kleine installaties (3–5 kWp)
• 10 kWh: Standaard voor eengezinswoningen (5–8 kWp)
• 15 kWh: Voor grotere installaties of bij EV‑laden
• 20 kWh: Maximale onafhankelijkheid

Handmatige invoer: 1–100 kWh

Aanbeveling:

Optimale capaciteit ≈ 70% van het dagverbruik [kWh]

Bij 4.000 kWh/jaar → 4.000 ÷ 365 × 0,7 ≈ 7,7 kWh

Batterijparameters

• Rendement [%]: Typisch 90–95% (laad-/ontlaadverliezen)
• Laadvermogen [kW]: Maximaal laadvermogen (typisch C/2, dus 5 kW bij 10 kWh)
• Ontlaadvermogen [kW]: Maximaal ontlaadvermogen

3.7 Tab 5: Financiën

In deze tab voert u de economische parameters voor de rendabiliteitsberekening in.

Investeringskosten

• Installatiekosten [€]: Totale kosten voor panelen, omvormer, montage
  • Richtwaarde: 1.100–1.400 €/kWp (kleine residentiële systemen) tot 900–1.100 €/kWp (grotere systemen)
• Batterijkosten [€]: Indien opslag geactiveerd
  • Richtwaarde: 500–800 €/kWh capaciteit
• Jaarlijkse kosten [€/jaar]: Onderhoud, verzekering, meetdiensten
  • Richtwaarde: 100–300 €/jaar

Stroomprijzen

• Stroomprijs [ct/kWh]: Uw actuele leveringstarief
  • 2024–2025: In Nederland en Vlaanderen typisch 25–40 ct/kWh (incl. belastingen)
• Injectievergoeding / saldering [ct/kWh]:
  • Nederland: Tot en met 2024 volledige salderingsregeling; daarna geleidelijke afbouw (controleer actuele stand op rijksoverheid.nl). Voor niet‑gesaldeerde kWh geldt een terugleververgoeding van ca. 5–12 ct/kWh, afhankelijk van leverancier.
  • Vlaanderen: Geen saldering meer; vergoeding via injectietarief van de energieleverancier (typisch 4–10 ct/kWh) plus nettarieven volgens VREG‑regels.
• Stroomprijsstijging [%/jaar]: Verwachte jaarlijkse stijging
  • Historisch: 3–5%/jaar
  • Conservatief: 2–3%/jaar

Beschouwingsperiode

• Beschouwingsperiode [jaar]: Typisch 20–25 jaar (levensduur panelen)
• Degradatie [%/jaar]: Jaarlijkse vermogensafname van de modules
  • Standaard: 0,5%/jaar (na 20 jaar nog ~90% vermogen)

Schaduwanalyse

4.1 Overzicht

De schaduwanalyse is een van de belangrijkste functies van de solarrekenaar. Zelfs beperkte schaduw kan de opbrengst aanzienlijk verminderen:

4.2 2D‑bovenaanzicht‑editor

De bovenaanzicht‑editor toont uw PV‑vlak van bovenaf. Hier kunt u:

1. Obstakels plaatsen: Klik op het gewenste obstakel en plaats het met een muisklik
2. Afmeting aanpassen: Sleep aan de hoeken om de grootte te wijzigen
3. Positie verschuiven: Sleep het obstakel naar de juiste plek
4. Hoogte instellen: Voer de hoogte in meters in
5. Verwijderen: Met de Delete‑toets of het prullenbak‑icoon

4.3 Zonnesimulatie

De zonnesimulatie toont de schaduwval in de loop van de dag:

1. Kies een maand (bijv. juni voor maximum, december voor minimum)
2. Start de animatie of kies een specifiek tijdstip
3. Observeer welke delen van het PV‑vlak in de schaduw vallen
4. De opbrengst wordt in real‑time weergegeven

Kenmerkende dagen:

• 21 juni (zomerzonnewende): Hoogste zonnestand, langste dag
• 21 december (winterzonnewende): Laagste zonnestand, kortste dag
• 21 maart/september (equinox): Gemiddelde zonnestand

4.4 Resultaten van de schaduwanalyse

Na de berekening ontvangt u:

• Jaaropbrengst zonder schaduw [kWh]
• Jaaropbrengst met schaduw [kWh]
• Opbrengstverlies [%]
• Maandelijkse uitsplitsing: Welke maanden zijn het sterkst beïnvloed?

Resultaten interpreteren

Na invoer van alle parameters klikt u op "Berekenen". De resultaten worden in vier tabs weergegeven.

5.1 Tab 1: Overzicht

Kengetallen‑kaarten

Vier grote kaarten tonen de belangrijkste resultaten:

Vlakkenoverzicht

Tabel met alle geconfigureerde PV‑vlakken:

• Vlak (naam)
• Opgewekte elektriciteit [kWh]
• Vermogen [kWp]
• Oppervlak [m²]
• Aantal modules
• Hellingshoek [°]
• Oriëntatie (azimut)

5.2 Tab 2: Financiën

Jaarselectie

Kies een jaar binnen de beschouwingsperiode om de ontwikkeling te zien.

Voor‑/na‑vergelijking

Opbrengsten

• Injectievergoeding [€/jaar]: Inkomsten voor teruggeleverde stroom
• Waarde eigen verbruik [€/jaar]: Besparing door zelfgebruik
• Bijdrage batterij [€/jaar]: Extra waarde door opslag

Cumulatieve weergave

• Investeringskosten: Eenmalige aanschaf
• Cumulatieve besparingen: Som van alle besparingen tot het gekozen jaar
• Terugverdienmoment: Wanneer de installatie zichzelf heeft terugverdiend

5.3 Tab 3: Opbrengst

Samenvatting

Productie (donkerblauw):

• Totaal opgewekte energie [kWh]
• Daarvan geïnjecteerd [kWh]
• Daarvan zelf verbruikt [kWh]

Verbruik (lichtblauw):

• Totaal elektriciteitsverbruik [kWh]
• Daarvan van het net afgenomen [kWh]
• Daarvan uit zonnestroom [kWh]

Diagrammen

Drie cirkeldiagrammen visualiseren:

1. Gebruik van de productie: Eigen verbruik vs. injectie
2. Productie vs. verbruik: Balans tussen opwek en vraag
3. Autarkiegraad: Hoe onafhankelijk u bent

Maandelijkse uitsplitsing

Staafdiagram met:

• Maandelijkse opbrengst [kWh]
• Maandelijks verbruik [kWh]
• Overschot/tekort per maand

5.4 Tab 4: Vlakken

Gedetailleerde resultaten per PV‑vlak:

• Uurlijkse productie: Typisch dagprofiel
• Maandelijkse opbrengst: Seizoensverloop
• Effect van schaduw: Indien schaduwanalyse uitgevoerd
• Specifieke opbrengst [kWh/kWp]: Efficiëntie van het vlak

Tips en best practices

6.1 Optimale installatiegrootte

Vuistregel voor eengezinswoningen:

Installatiegrootte [kWp] ≈ Jaarverbruik [kWh] / 1.000

Bij 4.500 kWh verbruik → ca. 4,5 kWp

6.2 Oriëntatie en helling

Plat dak: Opstelling op 10–15° is vaak optimaal (zelfreiniging, weinig sneeuwproblemen)

6.3 Eigen verbruik maximaliseren

1. Verbruikers naar zonnige uren verschuiven:

   • Wasmachine, vaatwasser overdag laten draaien
   • Tijdsrelais of smart‑home‑sturing gebruiken

2. Grote verbruikers:

   • EV: Overdag laden bij zon
   • Warmtepomp: Extra warmwaterproductie rond de middag

3. Batterij zinvol dimensioneren:

   • Niet te groot (kostenefficiënt: ca. 1 kWh opslag per 1 kWp PV)
   • Niet te klein (anders weinig effect)

6.4 Schaduw vermijden

Voor de installatie controleren:

• Groeien bomen in de komende 20 jaar in het zichtveld?
• Zijn er nieuwbouwplannen in de buurt?
• Kunnen antennes of schotels verplaatst worden?
• Is de schoorsteen aanpasbaar?

Optimalisatie van de string‑indeling:

• Power‑optimizers: Beperken verliezen bij deelbeschaduwing
• Module‑layout: Kritische zones vermijden
• Gescheiden strings: Beschaduwde en onbeschaduwde modules scheiden

6.5 Rendabiliteit verbeteren

1. Meerdere offertes opvragen: Prijzen verschillen sterk
2. Subsidies en steunmaatregelen checken:
   • Nederland:
     • ISDE (Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing) voor warmtepompen, isolatie, zonneboilers (niet voor standaard PV op woningen).
     • EIA (Energie‑investeringsaftrek) voor zakelijke PV‑installaties.
   • Vlaanderen:
     • Fluvius‑premies voor dak‑ en muurisolatie, hoogrendementsbeglazing, warmtepompen en warmtepompboilers.
     • Mijn VerbouwPremie voor renovatie en energiebesparing.
     • EPC‑labelpremie bij sterke verbetering van het energielabel.
3. Laadpunt (wallbox) mee‑ontwerpen: EV‑laden verhoogt het eigen verbruik aanzienlijk
4. Onderhoud plannen: 100–200 €/jaar reserveren

Veelgestelde vragen (FAQ)

Hoe nauwkeurig zijn de opbrengstberekeningen?

De berekeningen zijn gebaseerd op PVGis‑data met een typische afwijking van ±5–10% ten opzichte van werkelijke opbrengsten. Factoren zoals:

• Jaarafhankelijke weersomstandigheden
• Werkelijke schaduw
• Veroudering van modules
• Sneeuwbelasting

kunnen tot afwijkingen leiden.

Kan ik meerdere dakvlakken combineren?

Ja. U kunt onbeperkt veel vlakken met verschillende oriëntaties aanmaken. De rekenaar telt de opbrengsten automatisch op.

Is een thuisbatterij de moeite waard?

Dat hangt af van meerdere factoren:

• Stroomprijs: Hoe hoger, hoe interessanter opslag wordt
• Potentieel eigen verbruik: Zonder batterij typisch 25–35%, met batterij 50–75%
• Batterijkosten: Momenteel 500–800 €/kWh

Berekening: De tab Financiën toont de rendabiliteit met en zonder batterij.

Hoe vaak moeten panelen gereinigd worden?

In Nederland en België zorgt regen meestal voor voldoende reiniging. Bij sterke vervuiling (landbouw, industrie, vogelpoep):

• Reiniging om de 1–2 jaar aanbevolen
• Kosten: 2–3 €/m² paneeloppervlak

Wat gebeurt er bij een stroomstoring?

Standaard PV‑installaties schakelen bij een netstoring automatisch uit (anti‑eilandbedrijf, conform netcodes). Voor noodstroom heeft u nodig:

• Hybride omvormer met noodstroomfunctie
• Thuisbatterij met voldoende capaciteit
• Gescheiden noodstroomgroep of stopcontact

Hoe lang gaan PV‑modules mee?

• Levensduur: 25–30 jaar (vaak langer)
• Garantie: Typisch 25 jaar met 80% vermogensgarantie
• Degradatie: Ca. 0,5% vermogensverlies per jaar

Heb ik een vergunning nodig?

Voor PV‑installaties op woongebouwen:

• Nederland:

  • Meestal vergunningsvrij op daken, zolang het uiterlijk niet ingrijpend wijzigt en het geen monument betreft (zie omgevingsloket.nl).
  • Melding bij netbeheerder verplicht (via energieleverancier of direct).
  • Voor grotere systemen op bedrijfsdaken kunnen aanvullende eisen gelden (constructie, brandveiligheid, NEN‑normen).

• Vlaanderen:

  • In de regel geen omgevingsvergunning nodig voor dakgebonden PV, behalve bij beschermde gebouwen of afwijkende opstellingen (raadpleeg omgevingsloket Vlaanderen).
  • Aangifte bij Fluvius verplicht.
  • Digitale meter en keuring volgens AREI vereist.

Achtergrondinformatie

8.1 PVGis‑database

Het Photovoltaic Geographical Information System (PVGis) wordt beheerd door het Joint Research Centre (JRC) van de Europese Commissie. Het bevat:

• Satellietdata: CM SAF (Climate Monitoring Satellite Application Facility)
• Stralingsdata: 2005–2020 voor TMY (Typical Meteorological Year)
• Resolutie: ~2,5 km raster
• Nauwkeurigheid: ±5% voor globale instraling

8.2 Berekening van de zonstand

De zonstand wordt berekend volgens het NREL SPA‑algoritme (Solar Position Algorithm):

• Azimut: Horizontale positie van de zon (0° = zuid)
• Elevatie: Hoogte boven de horizon
• Zonsopkomst/-ondergang: Exact per dag berekend
• Nauwkeurigheid: ±0,0003° voor de jaren -2000 tot 6000

8.3 Normen en standaarden

De solarrekenaar is afgestemd op Europese en lokale normen:

• PVGis: Europese zonne‑instralingsdatabase
• NTA 8800 (NL): Bepaling energieprestatie van gebouwen (vervangt o.a. NEN 7120)
• EPB‑methodiek (BE): Energieprestatieregelgeving voor gebouwen in Vlaanderen
• EN ISO 52000‑1: Energieprestatie van gebouwen – algemene berekeningsmethode
• EN ISO 6946 / NEN‑EN ISO 6946: Warmtedoorgangscoëfficiënt (U‑waarde) van bouwdelen
• DIN EN IEC 61724 / IEC 61724: Monitoring van PV‑systemen
• IEC 61853: Prestatiemeting van PV‑modules
• Netcodes en AREI (BE) / NEN‑EN normen (NL): Aansluiting op het elektriciteitsnet

Voor de economische beoordeling sluit de rekenaar aan bij de principes van VDI 2067 en de gebruikelijke levenscycluskostenbenadering in Nederland en België.

8.4 CO₂‑berekening

De CO₂‑besparing wordt berekend met:

CO₂-besparing [kg] = Stroomproductie [kWh] × CO₂-factor [g/kWh] / 1000

CO₂‑factoren (indicatief):

• Stroommix Nederland 2023: ca. 350–400 g/kWh
• Stroommix België 2023: ca. 250–300 g/kWh
• PV‑stroom (incl. productie van panelen): 30–50 g/kWh
• Netto besparing: ca. 300–350 g/kWh vervangen netstroom

8.5 Typische modulespecificaties (2024)

9. Verdere informatie

Officiële bronnen

• PVGis online‑tool – Officiële EU‑database
• Nederland:
  • Rijksoverheid – Zonnepanelen
  • RVO – ISDE en EIA
• Vlaanderen:
  • VREG – Zonnepanelen en injectietarieven
  • Fluvius – Zonnepanelen en premies

Subsidies en steunprogramma’s

• Nederland:
  • ISDE: Subsidie voor warmtepompen, isolatie en zonneboilers (particulieren en zakelijke gebruikers).
  • EIA: Fiscale aftrek voor zakelijke investeringen in PV en andere energiebesparende technieken.
  • Lokale regelingen via gemeenten of provincies (bijv. leningen voor energiebesparing).
• Vlaanderen:
  • Mijn VerbouwPremie: Voor renovatie en energiebesparende maatregelen (isolatie, beglazing, technieken).
  • Fluvius‑premies: Voor warmtepompen, warmtepompboilers, dak‑ en muurisolatie, enz.
  • EPC‑labelpremie: Bij sterke verbetering van het energielabel van de woning.

Normen

• NTA 8800 (NL): Energieprestatie van gebouwen
• EPB‑regelgeving (BE): Energieprestatie en binnenklimaat
• EN ISO 6946 / NEN‑EN ISO 6946: U‑waarde‑berekening
• IEC 61724: Monitoring van PV‑systemen

Naar de rekenaar: Solarrekenaar starten

Laatste update: december 2025